Regionale Meetnetwerk Zuidoost Brabant

Wie doet mee?
Nieuwsbrief
Posted in AiREAS Algemeen | Leave a comment

Inspiratiebrief

Er lopen nogal wat initiatieven in AiREAS. Allemaal hebben ze te maken met de lokale gezondheid, luchtkwaliteit en het creëren van betrokkenheid van alle instanties en inwoners voor de leefbaarheid in hun regio. Maar elke regio heeft ook geheel eigen uitdagingen en mensen die op hun eigen manier naar deze uitdagingen kijken. Participatie ontwikkelt zich zo met veel diversiteit, variëteit aan creatief vermogen en inzet met bijbehorende inzichten. Het is als AiREAS geweldig om hierin ook inspirerend te mogen verbinden tussen deze gebieden zodat we van elkaar leren en niet steeds het wiel hoeven uit te vinden.

Hier kunt de nieuws en inspiratiebrief vinden van juli 2020.

Posted in AiREAS Algemeen | Leave a comment

Geluidoverlast

Naast luchtvervuiling is geluidsoverlast een van de grootste bronnen van negatieve stress onder de bevolking. In de verschillende AiREAS projecten is geluid derhalve meegenomen als onderzoek en participatieprogramma. Nu blijkt geluid net zo complex als lucht als het gaat om analyse van gemeten waarden.

Onze oren zijn een vernuftig instrument. Wij onderscheiden met redelijk gemak de verschillende geluidspatronen die we dagelijks te verwerken krijgen. Als een meetinstrument ineens 73 decibel aangeeft dan hebben we onze oren nodig om te weten of het om een voorbij vliegend vliegtuig gaat, een scooter, een plensbui op het bladerdek van bomen of de sjansende vogel die al luidkeels zingend een partner zoekt. Als onze oren niet beschikbaar zijn dan kan interpretatie alleen gedaan worden door gespecialiseerde analisten met kennis van geluidspatronen en dan nog als we beschikken over aanvullende gegevens uit andere bronnen, zoals het weer, vliegtuigbewegingen, enz.

Vliegverkeer rondom Eindhoven Airport

Lacoustic is het bedrijfje van Mark de Lange. Normaliter doet Mark het geluid van tijdens festivals of doet hij design van geluidsstudio’s. Dit keer vroeg AiREAS hem om eens mee te kijken naar de metingen in Eindhoven Noord om te bezien of we een verband wisten te leggen met de vliegbewegingen vanuit het vliegveld.

Geluidmetingen in Hz, Db(A) en minimum/maximum

Na veel gepuzzel wist Mark de geluidspatronen van de metingen en de vliegbewegingen in verband te brengen. Dit is belangrijk als basis voor verdere geluidsanalyses elders in de regio. Maar hiermee zijn we er nog niet. Nu is de de vraag hoe we de metingen in verband kunnen brengen met de beleving van de inwoners in het gebied. Is het geluid de oorzaak van de stress? Of spelen andere factoren een rol? En als we dan een gemeenschappelijke vinger achter eventuele problemen kunnen krijgen dan is er nog de vraag hoe we het op kunnen lossen…….

Posted in AiREAS Algemeen | Leave a comment

De wet van de tegenstellingen

Binnen AiREAS geldt de Stad van Morgen opvatting over de co-creatie van ons welzijn zoals gezondheid en gezonde lucht: “alles wat ik zelf kan doen doen ik zelf, dat wat te complex is doen we samen, al dan niet met behulp van instellingen zoals de overheid”. Maar niet iedereen staat nog achter de noodzaak van co-creatie (ofwel samen verantwoordelijkheid nemen). Dat komt omdat we sinds de jaren 70 gaandeweg ons afhankelijk hebben opgesteld ten opzichte van een verzorgingsstaat, die via geld probeert het algehele welzijn op niveau te houden. Dit heeft uiteindelijk geleid tot versnippering van verantwoordelijkheden, verdeelde institutionele (eigen)belangen, een economische stelsel dat vaak juist een ongezonde levensstijl bevordert en vervuiling in de hand werkt om voldoende geld in te zamelen om de consequenties ervan aan te kunnen pakken. Hierbij is een belangrijke meerderheid aan mensen volledig afhankelijk gemaakt van dit economische stelsel via arbeid, sociale voorzieningen, leningen en pensioenen.

Dit zorgt voor grote tegenstellingen in de maatschappij. Zo is er de angst voor het kwijt raken van de zekerheden, de natuurlijke “eis aan de instanties” om deze te blijven waarborgen (omdat we er verplicht voor betalen), maar ook de bewustwording dat dit niet langer kan via de ingeslagen weg, dat we niet afhankelijk mogen blijven van een stelsel dat haar eigen problemen voedt om er daarna kostbare oplossingen voor te bedenken. En dat sommige zaken niet uit te besteden zijn via geld maar juist verlangt dat we verantwoordelijk zelf en samen nemen. De logica van de tegenstellingen tussen behoud en verandering is uiterst menselijk ook al leidt het steeds tot de grootste conflicten die we zelf veroorzaken. Als we dit snappen kunnen we er ook wat aan doen….. Tijdens een natuur wandeling ergens in 2012 werd mij gevraagd dit uit te leggen. Het werd gefilmd….

Sustainocratie – moeten we eerst (weer) pijn lijden om tot bewustwording te komen voor het nieuwe (oeroude) normaal van samenredzaamheid in plaats van afhankelijkheid?

Als we in een gemeente als Nuenen samen een meetcampagne starten voor het creëren van inzichten over luchtkwaliteit en lokale leefbaarheid is de eerste vraag die we stellen “wie is bereid mee te doen?”. Dan gaat het niet om meten alleen maar om de eventuele verandering van gedrag als de bevindingen duidelijk worden? Dat het niet gaat om vinger te wijzen naar een overheid die “het altijd fout doet” in een wereld waarin vele slachtoffers wereldwijd vallen door luchtvervuiling die wij veelal zelf veroorzaken met onze auto’s, scooters, open haarden, rookgedrag, bbq’s, afhankelijkheid van industriële processen en de logistiek van een consumptie maatschappij. Het gaat erom dat we bewust worden dat de verandering begint bij onszelf, de acties die we onderweg nemen en de nieuwe werkelijkheid die ontstaat waar een faciliterende en participerende overheid mede vorm aan dient te geven.

Fiets of fietspad?

Als anekdotisch voorbeeld kunnen we ons afvragen “wat komt eerst?”, de fietser of het fietspad?

* Een gezondheid georiënteerde betuttelde overheid zou eerst met veel bombarie het fietspad aanleggen om vervolgens via kostbare apps en marketing de mensen te trachten te overtuigen uit de auto te stappen en op de fiets te gaan. Om vervolgens te ontdekken dat de mensen dat niet willen, vaker de auto pakken en als ze de fiets toch nemen dat het fietspad hen niet brengt naar de bestemming en er een ander fietspad moet komen.

* Een niet gezondheid georiënteerde overheid, gericht op economische groei, zorgt voor geen fietspaden maar faciliteert de benzine slurpende auto, parkeergelegenheid voor consumptieve bereikbaarheid en creëert wat milieuzones en regels om netjes te voldoen aan enkele milieuregels uit de WHO of Europa. De mensen die willen fietsen moeten opboksen tegen onveilige auto’s en gebruik aan stalling.

* Tot slot zou multidisciplinaire cocreatie zowel het fietsen en het creëren van fietspaden tegelijk stimuleren via overlegtafels waar gezondheid sturend is en alternatieven samen bekeken worden en afgestemd via gedragen prioriteiten. We zouden de fietspaden ook nog eens samen kunnen aanleggen voor participatie en werkgelegenheid, daar waar fietsen fijn en nuttig blijkt en niet alleen economisch efficiënt. We bespreken zelfs even gezonde alternatieven voor fietsen binnen de context van verschillende doelgroepen (zoals ouderen of gehandicapten).

Omgaan met de tegenstellingen

Ondanks het feit dat AiREAS zich positioneert in het veld van de harmoniserende co-creatie krijgen we wel te maken met uitingen van allerlei partijen die in de andere velden actief zijn. Maar ook met partijen die juist aansluiten in de harmonisering. Elke keer als er resultaten zijn geboekt in het leerproces staan al deze tegenstellingen op om zich te uiten, de een kritisch negatief, de ander manipulerend vanuit een belang, en weer anderen enthousiast positief. Wij kunnen daar niet veel aan veranderen, behalve zelf vasthouden aan onze positiviteit en cocreatie door daarin gaandeweg resultaten van verbeterde gezondheid en leefbaarheid laten zien die de kritiek doet stillen, zich nuanceren of hopelijk laat aansluiten bij de cocreatie.

Gisteren tekende (co)creatief georiënteerde oud wethouder van de gemeente Houten, Jocko Rensen, uit eigen initiatief zijn beeld over Sustainocratie na zijn bezoek aan ons vijf jaar geleden…..

Posted in AiREAS Algemeen | 1 Comment

AiREAS roept op tot maatregelen

Eindhovens Dagblad 15 mei 2020

Alleen samen lossen we dit op

Het AiREAS consortium voor gezondheid en gezonde lucht in Brabant staat al sinds haar start in 2010. Iedere zichzelf respecterende instantie in Noord Brabant en Nederland doet mee. Maar deze unieke multidisciplinaire samenwerking is nog teveel geconcentreerd op onderzoek. Daarna is het weer ieder voor zich en houdt elke instantie zich vast aan de oude belangen wereld van economische groei en geld afhankelijkheid. Als de overheid maatregelen wil nemen is ze kosten gestuurd en op zoek naar geld. Dat geld komt dan weer uit de wereld waar de vervuiling veroorzaakt wordt.

AiREAS heeft verschillende gemeenteraden uitgenodigd om definitief aan te sluiten op wat we noemen de niveau 4 maatschappij, de bewustzijn gedreven cocreatie van onze menselijke waarden zoals integrale regionale gezondheid middels het UNITED (samen) programma. Niveau 3 is de technologische SMART versie van de maatschappij waarin metingen, camera’s, satellieten, enz een rol spelen. Maar deze slimme technieken moeten ergens voor dienen, zoals de stimulans tot goede verbeteringen, bewustwording, participatie en aanpassingen. Niveau 4 is niet kosten gerelateerd maar inzet en resultaat gedreven. Geld is slechts een middel, geen doel op zich.

AiREAS en de Stad van Morgen in de regio zijn niveau 4 structuren. Ze worden alleen nog maar geaccepteerd voor onderzoek en link met burgerparticipatie. Nu is het moment daar dat politici, ondernemers, wetenschappers en burgers ook aan tafel genodigd worden om complexe vraagstukken zoals huisvesting, infrastructuur, zorg, water, voeding, energie, enz te koppelen aan gezondheid, gezond gedrag, leefomgeving, toegepast bewustzijn, kennis en innovatieve transformatie. De keuzes worden samen resultaat gedreven gemaakt. De uitvoering doen de instanties.

Dat dit ingrijpend is voor iedereen moge duidelijk zijn. De situatie van verandering is net zo ingrijpend voor de omgeving als destijds het sluiten van de kolenmijnen, de staalindustriën en globalisering van industriële processen. In de regio weten we er alles van. Dat de maatregelen noodzakelijk zijn blijkt uit de ervaring met Corona. De koning gaf in zijn speech de moedige boodschap “niet wegkijken”. Die uiterst menselijke boodschap maakt pijnlijk duidelijk hoezeer er weggekeken is in de laatste decennia wegens andere belangen dan de gezondheid van onszelf, de regio en de hele wereld. Niet wegkijken betekent dat we onze verantwoordelijkheid en de transitie in de ogen mogen kijken. Dat we daarin de kansen zien die ons de daadwerkelijke slimste en regio maken van de wereld.  Dat we sectoren die in de problemen komen mogen helpen naar een nieuwe, veilige werkelijkheid. Dat sectoren die in de weg staan gewezen worden op hun aansprakelijkheid maar ook hun verantwoordelijkheid. Door het samen te doen verlichten we de pijn en vergroten wij de kracht van innovatie en samenhang van een maatschappij die het nodig heeft voor onszelf en de toekomst van onze kinderen en die van hun. 

We hebben in Brabant en AiREAS alles en iedereen in huis om daadkrachtig op te treden. We hebben alleen regionale overheden (gemeente en provincies) nodig die met volmacht faciliterend aan tafel komen, bedrijven die ook zichzelf ter discussie durven te stellen in plaats van alleen leveren van producten, burgers die gezondheid en gezond gedrag willen vertonen en kennis die aangeboden en toegepast wordt voor meetbaar resultaat. 

UNITED – Samen!!!! Voor integrale gezondheid en weerbaarheid 

Sinds 18 december 2019 bestaat dit. Prachtig voor maatregelen, niet alleen onderzoek
Multidisciplinair samenwerken op wijkniveau (Eindhoven Noord)
Posted in AiREAS Algemeen | Leave a comment

Effect op de luchtkwaliteit door Corona maatregelen

Stikstof vervuiling in Europa gezien vanuit de ruimte
Maar voor hoe lang? Willen we nog terug naar het oude?
Posted in AiREAS Algemeen | 1 Comment

ILM 2.0 regionale data service Zuid Oost Brabant

Nu is het toch eindelijk zover. Na twee jaar voorbereidend werk, uitgevoerd door AiREAS partners Gemeente Eindhoven en de Omgevingsdienst Zuid Oost Brabant, kon er op 18 december 2019 getekend worden. Namens de deelnemende gemeenten in het consortium geeft AiREAS binnenkort aan partner TNO de opdracht om ons allemaal te voorzien van een goedwerkend, steeds beschikbaar luchtkwaliteit meetnet in de regio voor de komende vijf jaar.

ILM 2.0 is een dienstverlening gebaseerd op de experimentele ervaringen met het ILM 1.0 dat in 2011, 2012 in cocreatie werd gedefinieerd en eind 2013 uitgerold. Sindsdien heeft dit meetsysteem gigantisch veel informatie opgeleverd en werd de basis voor verschillende empirische en wetenschappelijke onderzoeken binnen en buiten AiREAS om.

ILM 2.0 is geen experiment meer. Het is bedoeld om een serieuze, betrouwbare meetinfrastructuur in de regio neer te zetten waaromheen allerlei regionale en lokale gezondheid gedreven activiteiten kunnen worden opgezet en gevolgd. Dat kunnen maatregelen zijn, toegepaste innovaties, beleidskeuzes, wetenschappelijke onderzoeken, burger vraagstukken, enz. Daarom werd de overeenkomst bijgestaan door de belangrijkste instellingen van Nederland en Zuid Oost Brabant zelf. Een belangrijke stap op weg naar herstel en behoud van onze gezondheid en gezonde leefomgeving.

Posted in AiREAS Algemeen | Leave a comment

Waar komt die luchtvervuiling toch vandaan

Al sinds eind 2013 meet AiREAS luchtkwaliteit in de regio Eindhoven. Maar eigenlijk is dat niet helemaal waar. Want wat is de kwaliteit van lucht? Wat is lucht vervuiling? En, gaat het daarom? Of om onze de relatie met onze gezondheid?

We meten uiterst kleine deeltjes, verschillende gassen, luchtvochtigheid en temperatuur. We trachten een verband te leggen met ons gedrag en de effecten op onze gezondheid. Dat kunnen we dan weer gebruiken om gezond gedrag te stimuleren via bijvoorbeeld de COS3I samenwerking. Of beleidkeuzes van de overheid die gezondheid bevorderend zijn. Of ondernemerschap dat met allerlei nieuwe, gezondheid en bewustwording bevorderende producten of diensten komt. Of het onderwijs. Enz.

Het gaat in AiREAS om ons, de mens, en onze gezondheid, gezond (niet vervuilend) gedrag en een gezonde leefomgeving.

Veel wordt er door populaire wijsheid geredeneerd over de oorsprong van de deeltjes, nog los van de kijk op eventuele gezondheid of ongezondheid ervan. De een noemt het Roergebied, de ander Antwerpen. Nu wordt vaak het verkeer genoemd, of vliegtuigen. Recent is stikstof in het nieuws en het boerenbedrijf.

In dit plaatje, uit de presentatie van partner Vtec voor Eindhoven Noord, zien we een beeld van de samenstelling van de gemeten deeltjes, heel klein (PM 1), klein (PM 2,5) en wat groter (PM 10), zoals we die gemeten hebben in oktober dit jaar. We zien dat er naar verhouding (van 100%) veel meer hele kleine deeltjes zijn gemiddeld (75%) dan de grotere. De vraag is dan “wat is het?” en “waar komt het vandaan?”.

In de onderste rij zien we de verschillende bronnen in kleurcodes die terugkomen in de samenstelling per dag. Dan zien we op een concrete dag begin Oktober dat de hoeveelheid zeezout in Eindhoven enorme piekte. Dit kwam door een weerkundig fenomeen dat in het weerplaatje te zien is. Als we alleen naar de metingen hadden gekeken dan zouden we verkeerde conclusies hebben kunnen trekken.

Elke minuut verandert de situatie door de vele variabelen waar de lucht aan is blootgesteld. En alles beïnvloedt alles. Dus zomaar “eventjes” iets zeggen zonder wat dieper te graven in de context is niet verstandig. Daarom werkt AiREAS (en COS3i) op het niveau van participatieve samenwerking aan gezondheid. De vele deelnemers leren zo samen wat het betekent om te meten maar vooral om samen wat te doen aan datgene wat we kunnen beïnvloeden. En dat is nogal wat. Kijk maar naar het plaatje en maak voor uzelf duidelijk wat we lokaal samen kunnen aanpakken (overheid, ondernemers, onderwijs en wij allemaal zelf als inwoners).

Posted in AiREAS Algemeen | Leave a comment

Data vergelijken tussen verschillende sensoren en leveranciers

Gedurende enkele jaren meet AiREAS luchtkwaliteit en geluid in verschillende gebieden in en om de regio Eindhoven. Nu ook met verschillende leveranciers. Dit loopt vooruit op een regionaal netwerk dat als ruggengraat dient voor het ontwikkelen van inzichten waaraan zowel beleid als participatie kan worden ontleend.

Er wordt gemeten op twee manieren. Met vaste opstellingen en met draagbare kastjes. De meetinstrumenten worden gemaakt door verschillende partners uit het AiREAS netwerk. Recent zijn de verschillende sensoren en data naast elkaar gelegd. Er blijken grote verschillen te zijn in de waarden. Die zijn niet gemakkelijk te verklaren. Je zou denken dat het tellen van minuscule deeltjes voor elke sensor gelijk is. Dat in ieder geval vergelijkbare waarden te zien zijn onder “dezelfde omstandigheden”.

Dat blijkt niet het geval. Waarom niet? En wat kunnen we eraan doen?

Met de leveranciers kwamen we er (nog) niet uit. Zij beweren natuurlijk dat hun metingen en sensoren gewoon voldoen. De meekijkende burgerparticipatie zegt dat ze het niet snapt en wil duidelijkheid.

Met dank aan onafhankelijke partner Scapeler hebben we kunnen kijken naar dit fenomeen.

Scapeler heeft 8 maanden lang verschillende sensoren naast elkaar uitgetest, in samenwerking met iemand van DCMR uit Rotterdam. Het vergelijken ging over de sensoren zelf, niet de toegevoegde waarde die verschillende leveranciers creëren door de sensor in een kastje met allerlei extra’s te plaatsen. De resultaten worden binnenkort gepubliceerd. De aanpak van het Visiblis project is te zien via de site van Scapeler.

Conclusie is dat sensoren verschillende werking, structuur en toepassing hebben. Daardoor tonen ze ook verschillen als ze in vergelijkbare opstelling meten. Door hier inzichten in te krijgen kunnen ze op elkaar afgesteld worden zodat de gegevens in vergelijking bruikbaar zijn. Dit dient wel met kennis van zaken te gebeuren. En door samenwerking tussen de leveranciers. Toch blijven het relatieve meetwaarden die het absolute misschien benaderen maar er geen garantie voor kunnen geven. Dat komt door de vele factoren die de omgeving, de sensoren, de technieken en omstandigheden beïnvloeden.

We hebben ter plekke de twee meest relevante sensoren uit elkaar gehaald, die in de regio Eindhoven worden gebruikt.

Dan kunnen we inzoemen op één van de sensor technieken en kijken a) hoe het werkt en b) wat er allemaal “fout” kan gaan. Als we dát eenmaal snappen, voor elke versie en fabrikant, dan kunnen we kijken naar de sensoren onderling.

Deze sensor in de foto bestaat uit een laser (1). Deze richt de straal op een luchtinlaat, de kruising met oranje streepje van de twee kleuren groen (4). De lucht wordt ingezogen door een ventilator (3). Het licht van de laser wordt uit elkaar gestrooid door de vele deeltjes in de lucht en waar het tegenaan botst. Die wirwar van terugkaatsende lichtstraaltjes wordt “gezien” door een soort raampje (2) waarachter electronica zit verbonden die de tellingen verricht. Dat wordt dan als data ergens heen gestuurd.

Allemaal slim natuurlijk. De andere sensor werkt in principe hetzelfde, alleen is de structuur ervan geheel anders. De laser, de inlaat, de ventilator en het raampje lijken grotendeels hetzelfde maar de onderlinge verhoudingen zijn anders samengesteld. Daardoor telt ie gewoon net op een wat andere manier. De invloed van luchtvochtigheid en temperatuur bijvoorbeeld doet hierin veel. Maar vanuit die waarden en associatie onderling, kan een kalibatie algoritme gemaakt worden waardoor de metingen wel vergelijkbaar worden.

Deze onderlinge afstemming ontbreekt nog in de projecten van AiREAS maar daar wordt aan gewerkt. Het Scapeler onderzoek met DCMR geeft aanwijzingen voor het correctie algoritme. De verschillende leveranciers werken al samen.

Dit alles gaat uit van goed werkende sensoren. Dat moet eerst getest zijn voordat we met de kalibratie discussie beginnen. Sensoren en componenten verslijten na verloop van tijd (na 1 jaar zijn ze vaak al aan vervanging toe). Als de laser ineens een bredere straal geeft bijvoorbeeld dan zullen er geheel andere resultaten te zien zijn. Als het kijkraampje door stof of iets anders vervuild raakt, ook. De ventilator kan nukken vertonen die alles beïnvloeden.

En als de sensoren niet het probleem zijn dan is het weer, het klimaat, de menselijke interpretatie of weer wat anders dat stoorzender wordt. Meten is dus Zweten.

In een volgende blog kijken we naar onze eigen bijdrage aan luchtvervuiling. Als we daar nu eens aandacht aan besteden, door onze eigen vervuiling te minderen? Dan hoeven we niet zoveel tijd te stoppen in discussies over meten maar vooral in het samen oplossen van onze gezondheid en gezonde leefomgeving. Maar dát is een uitdaging op zich.

Posted in AiREAS Algemeen | Leave a comment

Zorgwekkend nieuws

Op landelijk niveau scoort Nederland slecht qua consequenties van luchtvervuiling voor onze meest dierbare gezinsleden, de jongsten.

Door de hoge concentratie van autos, vrachtwagen en scheepvaart in ons land is de vervuiling evenredig hoog. Schone mobiliteit en verandering van mobiliteit behoeften laten te lang op zich wachten.

Posted in AiREAS Algemeen | Leave a comment